Doç. Dr. Ayşe Nur Torun İç Hastalıkları ve Endokrinoloji Uzmanı


Doç. Dr.Ayşe Nur TORUN

Endokrinoloji Nedir? 

Endokrin Yunanca iç ve salgı kelimelerinin birleşmesi sonucunda oluşan “endo-krin” kelimelerinden türemiş bir kelimedir ve kısaca hormon bilimi olarak tanımlanabilir. Hormon bir organ, hücre ya da hücre grubu tarafından yapılan, etkisini gösterdiği uzak ya da yakın organlara ulaştırılmak üzere kana verilen moleküllerdir. Hormon üreten organlara iç salgı bezi, bilimsel adıyla endokrin organ veya endokrin gland denir. Pankreasın endokrin bölümü (başlıca insülin, glukagon, somatostatin yapar), tiroid (tiroid hormonu) ve paratiroid glandlar (parathormon), yumurtalıklar (östrojen ve projestinler), testis (testosteron), böbrek üstü (adrenal, surrenal) bezi (adrenalin, noradrenalin, dopamin, aldosteron, kortizol, DHEAS), hipofiz (TSH, büyüme hormonu, prolaktin, ACTH, oksitosin, antidiüretik hormon, FSH, LH), hipotalamus, ve epifiz (pineal) bezi (melatonin) başlıca endokrin organlardır. Ancak günümüzde başlıca bir endokrin organ olmayan gastrointestinal sistem (mide barsak sistemi) organları, yağ hücreleri, kemik, böbrek, kalp gibi organlardan salgılanan çeşitli hormonlar da tanımlanmış ve halen tanımlanmaktadır. Bu nedenle de bu organların da çalışma düzenleri ve bazı hastalıkları da Endokrinoloji biliminin ilgi alanına girebilmektedir. 

 

Endokrinoloji’nin ilgilendiği başlıca hastalıklar

  1. Tiroid bezi hastalıkları (hipertiroidi, hipotiroidi, guatr ve nodüler guatr, tiroiditler, tiroid kanserleri).
  2. Paratiroid bezi hastalıkları (hipoparatiroidi, hiperparatiroidi, kalsiyum anormalliklerinden hipokalsemi, hiperkalsemi,)
  3. Diyabet (Şeker hastalığı): Tip 1 DM, Tip 2 DM ve diğer nadir diyabet tipleri
  4. Hipoglisemiler (Kan şekeri düşüklüğü).
  5. Pankreasın nöroendokrin (hormon üreten) tümörleri
  6. Hipofiz bezi tümörleri (prolaktinoma, akromegali, TSHoma, Cushing Hastalığı), hipofizer yetersizlik
  7. Diabetes İnsipidus (Şekersiz şeker hastalığı)
  8. Böbreküstü bezinin az (adrenal yetersizlik) veya çok çalışması (Feokromositoma, adrenal Cushing Sendromu, primer hiperaldosteronizm, kopnjenital adrenal hiperplazi)
  9. Hipertansiyon; Endokrin Hipertansiyon ve Esansiyel (nedeni belli olmayan) Hipertansiyon
  10.  Kan yağlarının yüksekliği olan hiperkolesterolemi ve diğer hiperlipidemiler
  11.  Metabolik kemik hastalıkları; osteoporoz (kemik erimesi), osteomalazi (çocukluk çağı raşitizminin erişkindeki şekli), Paget hastalığı
  12.  Obezite ve şişmanlık
  13.  Erkek ve kadında cinsel fonksiyon bozuklukları (hipogopnadism:cinsel hormon eksiklikleri)
  14. Hirsutismus (kadında erkek tipi tüylenme) ve ilişkili hastalıklar (konjenital adrenal hioperplazi, polikistik over sendromu, prolaktinoma)